Brooklyn DeLeye tỏa sáng với 22 điểm, Kentucky hạ Louisville 3-1 trong derby top 5

Historic Memorial Coliseum chưa từng chứng kiến một đêm như thế. Sáu nghìn không trăm bốn mươi lăm khán giả chen kín khán đài, tạo nên một bầu không khí mà ngay cả những trận chung kết giải đấu cũng khó sánh được. Brooklyn DeLeye lao lên ở mép lưới, bật nhảy và kết thúc một pha bóng dài bằng cú đập chéo sân uy lực. Khi trái bóng chạm sàn, toàn bộ khán đài bùng nổ. Đó không đơn thuần là một điểm số. Đó là tuyên bố của Kentucky rằng họ thuộc về nhóm những đội mạnh nhất bóng chuyền nữ đại học Mỹ. Trái bóng lăn trước, câu chuyện chạy theo sau, và câu chuyện của đêm chủ nhật ấy xứng đáng được kể bằng nhiều hơn một dòng tít.

Bối cảnh của trận đấu rất rõ ràng. Louisville bước vào với vị trí thứ ba trên bảng xếp hạng quốc gia và chuỗi mười trận thắng liên tiếp. Kentucky xếp thứ tư, vừa có chiến thắng quan trọng trước Wisconsin và khép lại giai đoạn phiên hội với thành tích 8-2. Đây là trận derby nội bang mang tên Battle of the Bluegrass, một trong những kỳ phùng địch thủ nóng bỏng nhất của bóng chuyền nữ NCAA. Lần đầu tiên, Historic Memorial Coliseum được chứng kiến màn so tài giữa hai đội cùng nằm trong top 5. Sức nóng của trận đấu vì thế vượt xa một trận đấu vòng bảng thông thường.

Set một chứng kiến một Kentucky lạ lẫm. Họ tấn công với hiệu suất rất thấp, chỉ .079. Với một đội bóng nằm trong top 5, hiệu suất như vậy gần như là một cực hình. Louisville, ngược lại, chạm mốc .342 và chơi thứ bóng chuyền gọn gàng, hiệu quả. Hàng chắn của đội khách đọc rất tốt những đường bóng biên của Kentucky, còn hàng chuyền một của đội chủ nhà thì liên tục chao đảo. Khi set một khép lại với phần thắng thuộc về Louisville, không ít người hâm mộ Kentucky cảm thấy lo lắng. Nhưng thể thao đại học không vận hành theo logic của một set đấu.

Set hai là ranh giới giữa thất bại và sự trở lại. Kentucky bước ra với bộ mặt hoàn toàn khác, tấn công với hiệu suất .420, một trong những chỉ số tốt nhất mà đội bóng này từng tạo ra trong một set đấu quan trọng. Set đấu kéo dài tới 29-27, với 16 lần hòa điểm và 7 lần đổi điểm. Mỗi pha bóng trở thành một trận chiến thực sự. Hàng chắn Louisville chơi tốt ở set một nhưng bắt đầu lệch nhịp khi setter Kassie O'Brien xoay vòng bóng sang giữa lưới cho Morgan Gaerte. Khi một tay đập giữa ghi được 20 điểm, điều đó đồng nghĩa hàng chắn đối phương đã thất bại trong việc đọc ý đồ tấn công.

Hai set còn lại Kentucky kiểm soát thế trận hoàn toàn. Họ thắng 25-21 và 25-19. Louisville không hề sụp đổ, Chloe Chicoine vẫn ghi được 17 điểm, nhưng nhịp tấn công của đội khách cứ thu hẹp dần qua từng set: 27 điểm ở set hai, 21 điểm ở set ba rồi chỉ còn 19 điểm ở set tư. Tuozzo với 21 pha cứu bóng trở thành bức tường di động ở hàng phòng thủ Kentucky. Những quả bóng tưởng chừng hạ cánh đều được cứu lên và biến thành cơ hội phản công. Kentucky không chỉ thắng bằng cảm xúc; họ thắng bằng cách bóp nghẹt từ từ thế trận của đối thủ.

Bảng số của Kentucky khiến tất cả phải ngả mũ. DeLeye có 22 điểm cùng 11 pha cứu bóng, hoàn tất double-double thứ năm trong mùa giải. Morgan Gaerte ghi 20 điểm từ vị trí giữa lưới, một thành tích bất thường với một middle blocker. Thigpen đóng góp 14 điểm, Washington có 10 điểm. Kassie O'Brien có 59 pha chuyền hai, chỉ kém đúng một đường chuyền so với kỷ lục cá nhân 60. Đây là lần đầu tiên trong mùa giải Kentucky có hai cầu thủ cùng ghi từ 20 điểm trở lên trong một trận đấu. Bóng được phân phối đều khắp lưới, khiến hàng chắn Louisville phải dàn trải và không thể tập trung khóa một mũi tấn công duy nhất.

Điều đáng bàn nhất nằm ở cú nhảy vọt hiệu suất từ .079 lên .420. Dựa trên kinh nghiệm theo dõi nhiều trận bóng chuyền của tôi, hiệu suất không thể cải thiện chóng mặt nếu hàng chuyền một vẫn rối loạn và sức ép giao bóng vẫn nghiêng về đối phương. Kentucky chắc chắn đã tìm thấy nhịp chuyền một tốt hơn, hoặc họ đã thay đổi chiến thuật giao bóng để phá sức ép của Louisville. Dù bằng cách nào, đó là một ví dụ điển hình về sự thích ứng trong trận đấu. Một đội bóng có thể thua set đầu, nhưng nếu đội bóng đó biết điều chỉnh đúng thời điểm, trận đấu sẽ hoàn toàn khác.

Tuy nhiên, cần nhìn nhận ngược với tiêu đề trận đấu. Truyền thông Mỹ có xu hướng tôn vinh DeLeye vì cô là tay đập biên ghi nhiều điểm nhất. Nhưng Kentucky không thắng vì một ngôi sao; họ thắng vì bốn mũi tấn công cùng lúc biết cách tìm điểm, và một setter biết cách biến sự cân bằng thành vũ khí. Chỉ cần soi vào bảng số, DeLeye đạt hiệu suất .269, thấp hơn mức .420 mà cả đội tạo ra trong set hai. Cô nhận nhiều cú bóng khó, phải xử lý trong thế bị động, nên hiệu suất không thể hoàn hảo. Nhưng chính sự hiện diện của cô đã giữ cho bộ máy Kentucky vận hành. Nếu Kentucky chỉ trông chờ vào DeLeye, hàng chắn Louisville đã có phương án phong tỏa. Chiến thắng của họ đến từ việc biến DeLeye thành một lựa chọn, còn các lựa chọn khác luôn sẵn sàng ghi điểm.

Louisville thất bại nhưng không mất vị thế. Một trận thua trên sân của đội bóng đang xếp thứ tư cả nước không hẳn là thảm họa. Đội bóng của Chicoine vẫn là ứng viên vô địch, vẫn sở hữu đội hình chất lượng. Nhưng trận đấu này phơi bày sự phụ thuộc nhất định vào Chicoine. Ngoài 17 điểm của cô, không một tay đập nào của Louisville được nhắc tên với thành tích tương tự. Khi hàng chắn Kentucky dồn sức cho Chicoine và buộc các lựa chọn khác của đội khách phải tự tạo cơ hội, nhịp tấn công của Louisville chậm lại rõ rệt. Đây sẽ là bài toán mà huấn luyện viên của Louisville cần giải trong phần còn lại của mùa giải.

Khi truyền thông chạy nhanh hơn trái bóng, kẻ kể chuyện phải biết lúc nào dừng lại. Tôi chọn dừng lại trước cái tên DeLeye để nhìn vào Morgan Gaerte. 20 điểm của một middle blocker không xuất hiện mỗi ngày. Nó đòi hỏi một setter tin tưởng tuyệt đối vào tay đập thứ hai, và một hệ thống chuyền một giúp O'Brien có đủ thời gian để sử dụng bóng nhanh ở giữa lưới. Gaerte chứng minh rằng Kentucky có quá nhiều họng súng để phòng thủ, và kéo giãn hàng chắn đối phương chính là chìa khóa giúp các tay đập biên có thêm khoảng trống.

Trận derby cũng cho thấy sức hút rất lớn của bóng chuyền nữ đại học Mỹ. Sáu nghìn không trăm bốn mươi lăm khán giả, đông thứ năm trong lịch sử Kentucky, và trận đấu được truyền hình trực tiếp trên SEC Network. Những điều đó không còn là ngoại lệ. Bóng chuyền nữ NCAA đang bước vào giai đoạn thương mại hóa mạnh mẽ, với các giải chuyên nghiệp như PVF và LOVB phía sau. Mỗi trận derby đỉnh cao lại tạo thêm một cú hích cho thị trường tuyển dụng và giá trị thương hiệu của các trường đại học.

Giờ là lúc Kentucky cần quên trận đấu này đi. Lịch trình không chờ đợi. Chỉ ba ngày sau đêm thăng hoa tại Lexington, họ phải bước vào trận mở màn SEC trên sân Vanderbilt. Đây là lần đầu tiên họ thi đấu tại nhà thi đấu đó, và đó chính là công thức của một trận bẫy. Với các đội bóng lớn, trận đấu ngay sau một chiến thắng lớn thường nguy hiểm hơn chính trận đấu lớn. Cần theo dõi set một của Kentucky tại Vanderbilt. Nếu hiệu suất tấn công lại rơi xuống dưới mức .100, đó sẽ là dấu hiệu của sự chùng xuống, chứ không liên quan đến đẳng cấp chuyên môn.

Tôi không nhớ tỉ số chính xác của mọi pha bóng, nhưng nhớ ánh đèn sân và tiếng thở dài của khán đài khi Louisville bỏ lỡ những cơ hội ở set hai. Tôi nhớ cách DeLeye lao vào vòng tay đồng đội trước khi cô kịp nhìn lên bảng điện tử. Có thể Kentucky vẫn chưa giành được danh hiệu nào, nhưng họ vừa trồng một cột mốc. Năm 52 tuổi, tôi nhận ra mọi sân đấu đều là một vũ trụ và mọi cầu thủ đều đang tìm đường về nhà. Đêm ở Lexington, Kentucky tìm thấy đường về nhà đúng lúc họ cần nhất. Và con đường đó sẽ tiếp tục ngoằn ngoèo về phía Nashville, nơi trái bóng sẽ lăn lần nữa mà không hề bận tâm đến những lời ca ngợi vừa qua.